Jajniki

Jajniki również rosną w okresie dojrzewania. Jed­nak oprócz tego zachodzi w nich znacznie istotniejsza zmiana: to właśnie wtedy zaczynają wytwarzać pierw­sze dojrzałe jajeczka.

Inaczej niż mężczyzna, którego jądra produkują ciągle nowe plemniki, kobieta rodzi się już ze wszyst­kimi jajeczkami, jakie kiedykolwiek będzie miała. Są ich setki tysięcy, ale tylko osiemset lub dziewięćset osiągnie pełną dojrzałość.

Proces dojrzewania jajeczek zaczyna się w mózgu. Gdy dziewczyna ma mniej więcej osiem lat, organ jej mózgu, zwany przysadką mózgową, zaczyna wysyłać substancje, które nazywamy hormonami. Są one wy­twarzane w jednej części ciała, a następnie przemiesz­czają się do innej. Działają na dany organ powodując, że rozwija się on i zachowuje w określony sposób. Nasz organizm wytwarza setki rodzajów hormonów. Zaj­miemy się wyłącznie tymi, które biorą udział w proce­sach dojrzewania i rozmnażania.

Jednym z hormonów wytwarzanych przez przysad­kę w czasie dojrzewania jest hormon folikulostymuliny, dalej oznaczany skrótem FSH. Podczas dojrzewa­nia FSH przedostaje się poprzez krew głęboko do jaj­ników, aż do miejsca, gdzie znajduje się małe jajeczko. Każde jajeczko jest otoczone cienką powłoką zwaną pę­cherzykiem Graafa (inaczej pęcherzykiem jajniko­wym). FSH przyspiesza rozwój pęcherzyka i jajeczka.

Podczas dojrzewania przysadka mózgowa każdej dziewczyny wytwarza coraz więcej FSH, co z kolei po­ciąga za sobą wytwarzanie estrogenu przez jajniki. Hormon ten przez krew dostaje się do różnych części ciała i stymuluje zmiany, które tam zachodzą. Dostaje się na przykład do piersi i powoduje rozwój przewodów mlecznych oraz tkanki tłuszczowej tak, że piersi po­większają się i zaczynają odstawać. To samo dotyczy bioder, ud i pośladków – estrogen powoduje odkłada­nie się tkanki tłuszczowej w tych okolicach, czego efek­tem są zaokrąglone kobiece kształty. Estrogen wywo­łuje też porost włosów łonowych i włosów na ciele.

Rozwijając się i wytwarzając coraz więcej estroge­nu, pęcherzyki Graafa zbliżają się do powierzchni jaj­nika. Gdy już się tam dostaną, napierają na zewnętrz­ną warstwę jajników, tworząc małe pęcherzyki.

Gdy organizm dziewczyny wytworzy wystarczającą ilość estrogenu, przysadka mózgowa zwalnia na pe­wien czas produkowanie FSH i zaczyna wytwarzać in­ny hormon – hormon luteinizujący o skrócie LH. Prze­dostaje się on do jajników i sprawia, że jeden z pęche­rzyków Graafa pęka i dojrzałe jajeczko wystrzela z jaj­nika. Ten proces nosi nazwę owulacji.

Niektóre dziewczęta odczuwają lekkie kłucie, a na­wet tępy lub silny ból owulacyjny, ale większość kobiet nie ma tych objawów. Niektóre dziewczynki przecho­dzą pierwszą owulację już w wieku ośmiu lat, inne do­piero w szesnastym roku życia lub nawet później.

Po owulacji frędzlowate końcowki jajowodów wy­chwytują jajeczko i wciągają je do środka.