Splątane sznurki

Przypadek i wybór w nieprzewidywalny sposób kształtują wspólnie życie człowieka – liczba możliwych splotów jest nie­skończona. Przypadek i wybór wzajemnie się również uzupeł­niają: to przez przypadek Simone de Beauvoir spotkała Sartre’a, lecz z wyboru została z nim na całe życie. Nabywanie kuponu loterii to kwestia świadomego wyboru (z wyjątkiem największych hazardzistów), lecz wygrana to czysty przypa­dek. Nagłe wzbogacenie może zmienić życie jednostki w cał­kiem nieoczekiwany sposób.


Doświadczenia kształtujące życie można nabywać na wiele sposobów, przez przypadek lub świadomą decyzję. Podczas przyrządzania posiłku w rozwojowej kuchni wiele czynników ma znaczenie. Niekiedy pominięcie składnika z przepisu bądź pójście na skróty w trakcie gotowania nie niesie większych zmian. W innych wypadkach jednak nawet małe odstępstwo od rutynowego postępowania może mieć katastrofalne bądź wspaniałe skutki. Pozornie przypadkowe rezultaty są trudne do przewidzenia, co niekiedy zniechęca jednostkę do doświad­czania zmian, tak jak u osób z PTSD, a innym razem w niewy­obrażalny sposób dodaje im skrzydeł. Wpływ przypadku i moż­liwość wyboru mogą być jednak kształtowane przez ważny aspekt, jakim jest biologia człowieka, a wpływy te szczególnie dają o sobie znać na konkretnych etapach rozwojowych.