Cztery fazy cyklu

Bez względu na to, czy miesiączkujesz co 21, czy co 35 dni, masz regularne cykle czy nie, krwawisz bardzo obficie czy skąpo – twój cykl miesięczny przebiega w ten sam sposób co u wszystkich kobiet. Można po­dzielić go na cztery fazy.


Faza pierwsza

Nazwą „pierwsza faza cyklu" określamy czas krwa­wienia miesięcznego, czyli czas trwania miesiączki. W tej fazie błona pęka i zostaje usunięta z macicy. Pierwszy dzień krwawienia przyjmuje się za pierwszy dzień cyklu.

Jak już wiemy, faza krwawienia może trwać od 1 do 7 dni, ale najczęściej trwa 5 dni. Umówmy się więc, że odtąd dni od 1 do 5 będziemy określać jako fazę pier­wszą cyklu miesięcznego.


Faza druga

W tej fazie gruczoły przysadki mózgowej produkują hormon FSH, który sprawia, że pęcherzyki Graafa wy­twarzają estrogen i kierują się ku powierzchni jajnika. Estrogen pobudza błonę śluzową macicy do lepszego ukrwienia i powoduje pęcznienie gąbczastej tkanki stanowiącej miękką wyściółkę.

Gdy kobieta ma cykl dwudziesto ośmiodniowy i krwawi w przybliżeniu 5 dni, omawiana faza druga może się zaczynać około szóstego dnia cyklu i będzie trwać do trzynastego dnia cyklu.

Jeśli twój cykl jest dłuższy lub krótszy niż 28 dni, to oczywiście faza druga też może trwać dłużej lub krócej.


Faza trzecia

Pod koniec drugiej fazy jajniki produkują wy­starczającą ilość estrogenów, więc gruczoły przysad­ ki mózgowej mogą zmniejszyć wytwarzanie FSH i uwalniają strumień LH. Hormon ten przedostaje się do jajnika i powoduje pojawienie się na jego powierz­chni pęcherzyka, który zawiera dojrzałe jajeczko. W tej fazie, zwanej owulacją, dojrzałe jajeczko uwalnia się z jajnika.

Zasadniczo w jednym cyklu dojrzewa tylko jedno ja­jeczko. Naukowcy twierdzą, że odbywa się to wymien­nie. W jednym cyklu jajeczko dojrzewa na przykład w prawym jajniku, a w następnym – w lewym. Jeś­li kobieta ma tylko jeden jajnik (mogła się taka urodzić lub stracić drugi w wyniku choroby), przejmuje on funkcje tego drugiego i produkuje dojrzałe jajeczko co miesiąc.
Większość kobiet nie czuje, kiedy pęcherzyk pęka i dojrzałe jajeczko wystrzela z jajnika, ale bywają przypadki, że kobieta miewa w tym czasie bóle i skur­cze. Niektóre panie podczas owulacji narzekają na tę­py ból w dole brzucha, trwający cały dzień lub nawet dłużej, a inne mają ostry skurcz, który szybko mija. Na ogół jednak owulacja przebiega bezobjawowo.

U kobiet z dwudziesto ośmiodniowym cyklem owu­lacja występuje czternastego dnia. Ze względu jednak na pewne wahania (dwa dni wcześniej lub dwa dni póź­niej) przyjmuje się zwykle, że odbywa się ona między dwunastym a szesnastym dniem cyklu.

W wielu książkach opisuje się średni rytm miesięcz­ny trwający 28 dni i tłumaczy, że owulacja wypada w czternastym dniu, czyli mniej więcej w połowie. Ko­biety o dłuższym lub krótszym rytmie wnioskują z te­go, że owulacja w ich przypadku wypada w połowie cyklu czyli przy cyklu dwudziesto dwudniowym jede­nastego dnia, a przy cyklu trzydziesto dwudniowym szesnastego. Jest to mylny wniosek. Owulacja wystę­puje mniej więcej na czternaście dni przed początkiem nowej miesiączki i to właśnie tę datę należy brać pod uwagę przy obliczeniach (dla pewności lepiej dodać je­den lub dwa dni). Jeśli więc cykl trwa 32 dni, to owu­lacja wypada w osiemnastym dniu (32-14=18), a przy cyklu dwudziesto dwudniowym nastąpi już w ósmym dniu cyklu (22-14=8). Kobieta może zajść w ciążę tylko podczas owulacji, kiedy jajnik wyrzucił dojrzałe jajeczko. Dobrze by było, gdyby udało się dokładnie określić dzień owulacji. Wte­dy kobieta, która chciałaby począć dziecko w danym cyklu, mogłaby mieć stosunek płciowy w momencie największego prawdopodobieństwa zajścia w ciążę, a kobieta, która nie planowałaby dziecka, mogłaby powstrzymać się od kontaktów seksualnych w tym czasie. Niestety, nie jest to takie proste. Jednego mie­siąca cykl może trwać 28 dni, więc owulacja wypadnie w czternastym dniu. Ale następny cykl może mieć 82 dni i owulacja w tym cyklu będzie dwudziestego pier­wszego dnia cyklu, a kolejny może być tylko dwudzies­tej jednodniowy, co oznaczałoby owulację już siódmego dnia cyklu.

Unikanie ciąży przez powstrzymywanie się od współżycia podczas owulacji nie zawsze się sprawdza. Metoda unikania ciąży z uwzględnieniem kalendarzy­ka często zawodzi. Istnieją inne, skuteczniejsze meto­dy. Jeśli interesują cię sposoby zapobiegania ciąży, sięgnij po literaturę poświęconą tym zagadnieniom. Porozmawiaj z mamą lub inną kobietą na temat metod, jakie one stosują. Jeśli dopiero zaczynasz mie­siączkować, prawdopodobnie nie miałaś jeszcze sto­sunku płciowego i te problemy cię nie dotyczą. Być mo­że, przez wiele lat nie będziesz się koncentrować na regulacji poczęć. Dobrze jednak jest już wcześniej po­znać te metody, aby po rozpoczęciu współżycia płcio­wego być obeznaną z tym zagadnieniem.


Faza czwarta

Na początku tej fazy dojrzałe jajeczko znajduje się w jajowodzie i podąża w stronę macicy. Ciałko żółte, powstałe z pękniętego pęcherzyka na powierzchni jaj­nika, przybiera żółty kolor i produkuje progesteron. Hormon ten powoduje powiększanie się błony śluzowej macicy i zapewnia zwiększony dopływ do niej substan­cji odżywczych. Jeśli w tym czasie plemnikowi uda się dotrzeć do jajowodu, dochodzi do zapłodnienia. Plem­nik przebija powłokę jajeczka, zapładnia je i tak za­płodniona komórka jajowa przesuwa się do macicy. Tam sama się zagnieżdża w grubej błonie śluzowej. Po zapłodnieniu ciałko żółte jeszcze przez jakiś czas bę­dzie dostarczać progesteronu, aby błona śluzowa mog­ła zapewnić dopływ odpowiednich substancji odżyw­czych zapłodnionej komórce.

Częściej jednak nie dochodzi do zapłodnienia. Wte­dy jajeczko ulega rozkładowi, a ciałko żółte zatrzymuje produkcję progesteronu i także rozkłada się. Na tym etapie cyklu poziom estrogenu i progesteronu obniża się znacznie, błona śluzowa macicy zaczyna pękać i zostaje usunięta na zewnątrz organizmu. Po jej usu­nięciu przysadka mózgowa znowu wzmaga produkcję hormonu FSH, a jajniki zaczynają wytwarzać więcej estrogenu. Po całkowitym pozbyciu się starej błony śluzowej natychmiast grubieje nowa i rozpoczyna się nowy cykl miesięczny.

W cyklu dwudziesto ośmiodniowym faza czwarta trwa od piętnastego dnia cyklu (zaraz po owulacji) aż do dwudziestego ósmego. Dwudziestego dziewiątego dnia rozpoczyna się krwawienie i jest to pierwszy dzień nowego cyklu.
 


Podsumowanie czterech faz cyklu

 


Faza pierwsza

•        odrywanie się błony śluzowej macicy – miesiącz­ka,
•        przysadka mózgowa i jajniki wytwarzają jedynie niewielką ilość hormonów.


Faza druga

•        przysadka mózgowa produkuje hormon FSH,
•        jajniki produkują estrogen,
•        pęcherzyki jajnikowe zbliżają się do powierzchni jajnika,
•        błona śluzowa macicy zaczyna grubieć.


Faza trzecia

•        przysadka mózgowa wypuszcza strumień LH,
•        dojrzałe jajeczko wystrzela z jajnika i przemiesz­cza się w kierunku jajowodu.


Faza czwarta

•        ciałko żółte powstaje z resztek pęcherzyka jajni­kowego i zaczyna produkować progesteron,
•        progesteron powoduje pogrubienie się błony ślu­zowej macicy,
•        w przypadku zapłodnienia ciałko żółte wciąż pro­dukuje progesteron, w przeciwnym razie rozkła­da się,
•        bez progesteronu z ciałka żółtego błona śluzowa pęka i zostaje usunięta z organizmu; pierwszy
dzień krwawienia jest pierwszym dniem nowego cyklu.